🎓 Vmbo, havo, vwo… en wie bepaalt eigenlijk wat succes is? 🐹

23 oktober 2026

Over schooladviezen, handige handen, ouderlijke verwachtingen en drie jongens die zich voorlopig nergens druk om maken.

📚 ‘Ook met vmbo kun je een mooie toekomst hebben’

Tijdens een informatieavond over het voortgezet onderwijs zei de leerkracht van groep 8 iets wat bij me bleef hangen.

‘Oók met een vmbo-advies kun je een mooie toekomst hebben.’

Vooral dat woordje ook bleef hangen.

Want waarom zouden we dat eigenlijk moeten benadrukken?

Olivier en Lennox zitten allebei in groep 8. Met het schooladvies en de doorstroomtoets in aantocht is het volgende populaire gespreksonderwerp onder ouders alweer geboren.

Want dat begint natuurlijk al zodra je kinderen krijgt.

Eerst gaat het over borst- of flesvoeding. Daarna over doorslapen, zindelijk worden en wie er als eerste kon lopen. Vervolgens komen de zwemdiploma’s, rapporten en uiteindelijk het schooladvies.

Blijkbaar begint er bij iedere nieuwe levensfase weer een ronde van het officieuze ouderkampioenschap.

En niemand heeft zich ervoor opgegeven. 😂

Eerst hopen we dat ze doorslapen. Een paar jaar later liggen we zelf wakker van hun schooladvies.

En zo was één opmerking tijdens een informatieavond alweer genoeg om bij mij een hele gedachtegang op gang te brengen.

O jee, daar gaan we weer. 😂

Maak je borst maar nat, want ik neem jullie weer even mee in hoe Ferry en ik tegen dit soort dingen aankijken.

Een beetje maatschappijkritiek, wat persoonlijke hersenspinsels en ondertussen drie jongens thuis die daar totaal niet van onder de indruk zijn.

Ik begreep overigens best waarom de leerkracht het zei. Het was volgens mij niet alleen bedoeld om ouders gerust te stellen, maar ook om alvast wat verwachtingen te temperen.

Want scholen krijgen regelmatig te maken met ouders die hun kind graag op een hoger niveau willen laten instromen. Zeker wanneer de uitslag van de doorstroomtoets anders uitpakt dan ze hadden gehoopt.

Dan ontstaat de discussie of dat schooladvies niet toch een niveautje hoger kan.

En ergens vind ik dat best bijzonder.

Natuurlijk begrijp ik dat ouders kansen voor hun kinderen willen creëren. Als een kind meer aankan dan uit het advies blijkt, is het logisch om daarover in gesprek te gaan. Kinderen kunnen immers ook onderschat worden.

Maar waarom voelt een vmbo-advies voor sommige ouders als een tegenvaller? En waarom lijkt een hoger niveau soms belangrijker dan de vraag of een kind daar daadwerkelijk op zijn plek zit?

Het vmbo is bovendien helemaal geen kleine onderwijsroute. Volgens het CBS volgde in schooljaar 2024/2025 maar liefst 52% van de Nederlandse derdeklassers een vmbo-opleiding. Meer dan de helft dus! En toch praten we er soms over alsof havo en vwo de hoofdprijs zijn en vmbo iets waarmee je gelukkig ook nog een mooie toekomst kunt hebben.

Terwijl we tegelijkertijd allemaal roepen hoe hard we goede vakmensen nodig hebben. Een goede elektromonteur, timmerman of installateur is tegenwoordig bepaald geen overbodige luxe. Maar zodra het over onze eigen kinderen gaat, lijkt die waardering soms ineens anders te liggen.

Geweldig hoor, al die handige mensen. We kunnen niet zonder ze! Maar mijn kind? Die moet natuurlijk wel even doorleren. 😂

En daar zit voor mij precies de tegenstrijdigheid.

Toen we vertelden dat we naar Curaçao gingen emigreren, kregen we opvallend vaak dezelfde vraag:

‘Maar hoe moet dat dan met de studie van de jongens?’

Een begrijpelijke vraag. Maar het viel me op hoe snel onderwijs en toekomstkansen ter sprake kwamen. Alsof de route naar een goede toekomst al behoorlijk vastligt.

Wij vinden onderwijs belangrijk. Onze jongens zitten niet voor niets op een particuliere school, waar we iedere maand een bedrag voor neertellen waar je ook heel leuke andere dingen van kunt doen. 😅

Dat doen we bewust en we zijn tevreden over de school.

Maar juist doordat we zo investeren in hun onderwijs, vraag ik me soms af of je als ouder ongemerkt ook steeds meer van je kinderen gaat verwachten.

Want wanneer is stimuleren nog stimuleren, en wanneer wordt het pushen?

Sommige kinderen hebben extra theoretische uitdaging nodig en moeten die ook krijgen. Maar een kind dat op het vmbo goed tot zijn recht komt, hoeft wat mij betreft niet koste wat kost een niveau hoger.

Het gaat toch niet om het hoogst haalbare niveau op papier, maar om de plek waar een kind zich het beste kan ontwikkelen?

🔨 🧠 Slimme koppies en handige handen

Olivier en Lennox lijken voorlopig allebei richting vmbo-kader te gaan.

En eerlijk gezegd verbaast ons dat helemaal niets.

Het zijn echte doeners. Stilzitten, luisteren en vervolgens netjes uit een boek leren? Laten we zeggen dat daar hun grootste enthousiasme niet ligt. 🫣

Maar geef ze iets praktisch om aan te pakken en je ziet ineens twee heel andere jongens.

Olivier houdt van aanpakken. Buiten bezig zijn, klussen en vooral koken. Zet hem achter onze grote XXL Bastard en hij is helemaal in zijn element.

Hij regelt de temperatuur, houdt verschillende gerechten tegelijk in de gaten en weet precies wanneer iets klaar moet zijn. Niet omdat wij ernaast staan met een stappenplan, maar omdat hij het leuk vindt en zich erin verdiept.

Lennox is weer heel anders. Die kan uren bezig zijn met hout, gereedschap en het bouwen van dingen die hij zelf heeft bedacht. Hij probeert iets uit, bedenkt een andere oplossing als het niet lukt en vindt het heerlijk om met zijn handen bezig te zijn. En sinds kort heeft hij ook het windsurfen ontdekt.

Morris heeft ondertussen weer zijn eigen interesses en karakter.

Drie jongens, drie verschillende persoonlijkheden. En gelukkig maar.

Wat ik bijzonder vind, is hoe gemakkelijk we intelligentie koppelen aan schoolprestaties.

Een kind dat hoge cijfers haalt, noemen we al snel slim. Maar hoe noemen we een kind dat zelfstandig iets ingewikkelds bouwt? Of precies weet hoe hij verschillende gerechten tegelijkertijd op de barbecue moet bereiden?

Handig? Alsof dat iets heel anders is dan slim zijn.

En dan hebben we het nog niet eens over sociale vaardigheden. Contact maken, initiatief nemen, samenwerken, jezelf uitdrukken en ergens op af durven stappen. Ook dat zijn kwaliteiten waar je later ontzettend veel aan kunt hebben.

Natuurlijk moeten scholen ergens op kunnen toetsen. Dat begrijp ik heel goed. Maar niet ieder talent laat zich vangen in een rapportcijfer.

Het ene talent is niet beter dan het andere. Alleen krijgt het ene op school nu eenmaal veel vaker een cijfer dan het andere.

Over alles wat je niet terugziet op een rapport schreef ik eerder al in 📖 Een rapport en alles wat er niet op staat.

En voordat iemand denkt dat ik hier drie toekomstige vakmannen zit op te hemelen: laten we het vooral ook even over hun schoolmotivatie hebben.

Want praktische talenten zijn één ding.

Je huiswerk maken is blijkbaar een heel ander vak. 😂

📚 Intrinsieke motivatie? Waar bestellen we dat? 😂

Tijdens diezelfde informatieavond ging het ook over intrinsieke motivatie. Dat kinderen vanuit zichzelf gemotiveerd zijn om te leren. Omdat ze nieuwsgierig zijn, iets interessant vinden of ergens beter in willen worden.

Nou, als iemand weet waar je die intrinsieke motivatie voor school kunt bestellen, houd ik me aanbevolen.

Graag drie stuks. Het liefst met spoedlevering!

Want laat ik vooral niet de indruk wekken dat wij thuis drie voorbeeldige kinderen hebben die iedere middag braaf hun huiswerk maken.

Verre van zelfs. Twee blaadjes huiswerk waar ze een hele week de tijd voor krijgen? Moeilijk. Veel. Geen zin.

En ik sta erbij en denk: jongens, als jullie nou gewoon eens zouden beginnen in plaats van een kwartier te discussiëren over hoe verschrikkelijk het allemaal is, dan waren jullie waarschijnlijk allang klaar!

Maar nee.

Eerst uitstellen. Dan nog een keer uitstellen. En vervolgens wachten tot de allerlaatste dag.

En als er dan toch gewerkt moet worden, blijken ze verrassend creatief in het vinden van de kortste route naar het antwoord.

Afkijken, schuin meekijken en op de kop lezen? Geen enkel probleem. 😂

Het bijzondere is dat ze zich er zelf nauwelijks druk om maken wanneer iets niet af is.

Huiswerk vergeten? Ach.

Laptop niet opgeladen? Dan vraag ik toch gewoon een blaadje? Probleem opgelost.

Tenminste, in hun ogen.

Ferry en ik proberen ze duidelijk te maken dat school belangrijk is. Dat ze moeten leren plannen, afspraken nakomen en verantwoordelijkheid nemen.

Maar hoe krijg je dat tussen die oren als de belangstelling ongeveer nul is?

We proberen ze steeds vaker zelf de gevolgen te laten ervaren. Want ik heb geen zin om iedere middag als een soort politieagent achter drie jongens aan te lopen.

Alleen zit daar één klein probleempje.

Het lijkt ze soms werkelijk geen bal te interesseren. 😂

Wat ik grappig vind, is dat ik mezelf best herken in hun gebrek aan enthousiasme voor school.

Ik vond school vroeger ook niet zo boeiend.

Maar er is één groot verschil. Als ik huiswerk kreeg, maakte ik het liefst meteen. Niet omdat ik het zo leuk vond, maar omdat ik ervan af wilde zijn. Klaar is klaar.

Dat heb ik eigenlijk nog steeds. Ook bij klussen in huis wil ik een begin, een midden en een eind. Het liefst met een zichtbaar resultaat.

Onze jongens hebben al moeite met dat begin. Laat staan dat we ooit bij het einde aankomen. 😂

En toch vind ik dat ze dit moeten leren. Want hoe graag we ook willen dat ze hun talenten ontdekken, het leven bestaat nu eenmaal niet alleen uit leuke dingen.

Sommige dingen moeten gewoon. Ook als je ze saai vindt.

Wat ik dan weer bijzonder vind, is dat diezelfde jongens zich uren kunnen verdiepen in iets wat ze wél interesseert. Dan wordt er ineens van alles uitgezocht, geprobeerd, gebouwd en geleerd. Zonder dat ik er vijf keer om hoef te vragen. De motivatie is er dus wel. Alleen niet altijd voor de dingen die school van ze vraagt.

En alsof het gewone huiswerk nog niet genoeg discussie oplevert, hebben we er zelf ook nog iets bij bedacht.

Papiamentules. Met het hele gezin. 😂

Sinds we op Curaçao wonen, vinden Ferry en ik het belangrijk om de taal te leren. We willen hier niet alleen wonen, maar ook echt onderdeel worden van het eiland.

Voor de jongens vinden we dat misschien nog wel belangrijker.

Olivier en Lennox gaan straks waarschijnlijk naar een lokale middelbare school. Hoewel het onderwijs daar Nederlandstalig is, wordt er onderling natuurlijk ontzettend veel Papiamentu gesproken.

Daarom komt er een lerares bij ons thuis om les te geven.

Hartstikke fijn. En de jongens vinden die lessen op zichzelf ook best leuk.

Totdat ze thuis iets moeten oefenen. Dan begint het bekende repertoire weer. Zuchten. Steunen. Geen zin. Morgen misschien. En dan denk ik: jongens, beseffen jullie eigenlijk wel waarom we dit doen?

We proberen jullie juist te helpen om straks makkelijker je draai te vinden op school. Daarom hebben we duidelijk gemaakt dat die extra lessen geen vanzelfsprekendheid zijn. Als ze er zelf geen moeite voor willen doen, stoppen we er op een gegeven moment mee. Dan leren ze het volgend jaar maar op school.

Wij kunnen onze kinderen kansen bieden en ze helpen wanneer iets lastig is. Maar ze moeten zelf ook bereid zijn er iets voor te doen.

En dat wordt volgend jaar nog interessant.

De jongens gaan waarschijnlijk naar een lokale Curaçaose middelbare school, waar het volgens de informatieavond een stuk strenger en autoritairder aan toe kan gaan dan ze nu gewend zijn.

Meer vakken, meer huiswerk, meer verantwoordelijkheid.

Misschien moeten ze een keer flink tegen de lamp lopen voordat het kwartje valt. Al zou het fijn zijn als dat kwartje nog vóór het eerste rapport naar beneden komt. 😮‍💨

🤔 Weet je nog, die eigenwijze klasgenoot?

Denk eens terug aan je eigen basisschoolklas. Of je middelbare school.

Je had vast kinderen die ontzettend gemakkelijk konden leren. Altijd goede cijfers, netjes hun huiswerk maken en meestal precies doen wat er van ze werd verwacht.

En dan had je ook die andere kinderen.

De eigenwijze types. 😉

De kinderen die overal tegenaan schopten, weinig zin hadden in huiswerk, soms behoorlijk brutaal waren en bij wie de leerkracht waarschijnlijk regelmatig diep moest zuchten.

Je kon er vroeger bijna een voorspelling op loslaten.

Die komt er wel.

En bij een ander dacht je misschien: poeh, dat wordt nog wat later.

Maar kijk nu eens, twintig of dertig jaar verder.

Hoeveel van die voorspellingen zijn eigenlijk uitgekomen?

Misschien is die eigenwijze klasgenoot inmiddels ondernemer. Misschien heeft die voorbeeldige leerling een heel ander pad gekozen dan iedereen verwachtte. Of misschien zijn ze allebei volkomen tevreden met een leven dat niemand vroeger voor ze had bedacht.

Dat is toch eigenlijk het mooie? Je weet het op je twaalfde simpelweg nog niet.

Een diploma kan kansen bieden. Maar wat je er later mee doet, hangt van zoveel meer af.

Van inzet, nieuwsgierigheid, karakter, doorzettingsvermogen en soms ook gewoon een beetje lef.

En gelukkig ligt je hele toekomst niet vast op het moment dat je je eerste schooladvies krijgt.

Stel je voor zeg! 😂

💼 Een goede baan of een goed leven?

We horen het al ons hele leven.

Doe goed je best op school, haal een mooi diploma, dan krijg je later een goede baan.

Klinkt logisch. Maar wat is eigenlijk een goede baan?Eentje met een dik salaris? Een indrukwekkende functietitel? Een mooi kantoor?

Of eentje waar je iedere ochtend met plezier naartoe gaat en waar je aan het einde van de dag nog energie overhoudt voor de rest van je leven?

Toen ik nog als arbeidsbemiddelaar werkte, zag ik hoe belangrijk functietitels konden zijn. Steeds meer banen kregen prachtige Engelse benamingen.

Manager, Consultant, Specialist, Executive…

Soms vroeg ik me werkelijk af wat iemand nou eigenlijk de hele dag deed achter zo’n indrukwekkende functietitel. 😂

Natuurlijk is er niets mis met ambitie, een goede opleiding of een mooie carrière.

Maar een indrukwekkend cv vertelt niet hoe gelukkig iemand is. En misschien is dat wel iets wat Ferry en ik onze jongens minstens zo graag willen meegeven als een goed diploma.

Niet dat ze alleen maar moeten doen waar ze zin in hebben, maar dat ze later ook durven nadenken over wat ze belangrijk vinden.

Want misschien moeten we kinderen niet alleen vragen wat ze later willen worden. Misschien moeten we ze ook eens vragen hoe ze later willen leven.

Dat is een vraag waar Ferry en ik zelf ook pas later echt bij zijn gaan stilstaan.

Hoe onze kijk op het leven veranderde, beschreef ik eerder al in Ik had nooit gedacht dat… en 🌴 Misschien had ik zekerheid verkeerd begrepen.

Want ergens is het best bijzonder. We doen als ouders ontzettend ons best om onze kinderen voor te bereiden op hun toekomst. Goede cijfers halen, een mooie opleiding volgen, een goede baan vinden.

Allemaal met de beste bedoelingen.

Maar als we niet oppassen, bereiden we ze vooral voor op precies hetzelfde hamsterwiel waar zoveel volwassenen zelf in terecht zijn gekomen.

En met een pensioenleeftijd die voor hun generatie zomaar richting de 70 jaar of verder kan schuiven, betekent dat misschien wel vijftig jaar werken. Eerst jarenlang studeren, dan vanaf je 25e aan de slag en ergens na je zeventigste eindelijk tijd om te leven.

Is dat nou echt het toekomstplaatje dat we onze kinderen willen meegeven?

En dat terwijl Ferry en ik juist bewust hebben gekozen om uit dat hamsterwiel te stappen. Niet omdat werken, ambitie of verantwoordelijkheid verkeerd zijn, maar omdat we ontdekten dat er ook andere manieren zijn om je leven in te richten.

Wij wilden niet wachten tot ons pensioen om te beginnen met leven.

Ondertussen verandert de wereld razendsnel.

Kijk alleen al naar kunstmatige intelligentie. Welke banen bestaan er over tien of twintig jaar nog? En welke zijn er dan bij gekomen?

Geen idee.

Misschien is het daarom wel belangrijker dan ooit dat kinderen leren zich aan te passen, zelf oplossingen te bedenken en nieuwe dingen te proberen.

Of ze later nu een praktisch beroep kiezen, verder studeren of iets heel anders gaan doen. Dat hoeven we nu gelukkig nog niet voor ze uit te stippelen.

Al betekent vrijheid natuurlijk niet dat je nergens meer je best voor hoeft te doen.

Vrijheid is niet hetzelfde als vrijblijvendheid.

En dat is misschien wel de grootste uitdaging in onze opvoeding.

We willen ze de ruimte geven om hun eigen weg te ontdekken, maar ondertussen moeten ze ook gewoon leren afspraken na te komen en zelfstandig hun eigen boontjes te doppen.

Want hoe mooi onze ideeën over opvoeding ook zijn, we willen natuurlijk niet dat ze straks op hun achttiende nog steeds op de bank zitten te wachten tot mama roept dat hun huiswerk af moet. 😂

🎓 Dus… wat wordt het?

Wat gaan Olivier en Lennox straks doen? Vmbo-kader? Misschien iets anders? We gaan het zien.

En Morris heeft gelukkig nog even voordat die vraag op tafel komt.

We blijven onze jongens stimuleren, begeleiden en af en toe gewoon achter hun broek aan zitten. Want hoe belangrijk we hun eigen keuzes ook vinden, sommige dingen moeten nu eenmaal gebeuren.

Ook als je er geen zin in hebt.

En een diploma halen lijkt ons toch een bijzonder handig begin.

Uiteindelijk hoop ik vooral dat ze ontdekken waar ze goed in zijn, waar ze plezier uit halen en hoe ze daar later zelfstandig hun eigen leven mee kunnen opbouwen.

Of dat leven precies wordt zoals wij nu voor ogen hebben? Waarschijnlijk niet.

En misschien is dat maar goed ook.

Dus ja, ook met vmbo kun je een mooie toekomst hebben.

Maar misschien moeten we ophouden met dat woordje ook.

Al hebben we voorlopig nog een iets praktischer probleem.

Twee blaadjes huiswerk. Een hele week de tijd.

En drie jongens die vinden dat morgen ook nog een prima dag is. 🤓